Leestijd 7 - 8 min
Waarderende kwaliteitszorg
Zelfevaluatie: een waardevol kijkje in eigen keuken
De Spoorzoeker kreeg medio oktober het predikaat 'goed' van de Onderwijsinspectie. Ook de Widdonckschool in Heibloem en de Latasteschool in Horn doen binnenkort zo'n goed-aanvraag.
Juist de voorbereiding op een goed-aanvraag is heel waardevol, vertellen coördinatoren Sanne, Maartje, Thomas en Mandy. Samen met je team tijdens een zelfevaluatie een kijkje in de spiegel nemen, maakt iedereen in school kwaliteitsbewust. En zorgt ervoor dat je óók viert wat goed gaat. Dat schiet er in de waan van de dag nogal eens bij in.
Maartje Wonders van de Widdonckschool in Heibloem.
Kom maar kijken hoe we het doen!

Stilstaan bij wat je bereikt hebt en wat je nog te doen hebt: dat is waardevol, vindt het team van de Widdonckschool in Heibloem. En waarom zou je dat niet eens door inspectieogen laten bekijken?

Het team van de Widdonckschool werkt keihard aan de onderwijskwaliteit. Tijd om eens met externe ogen te laten bekijken hoe de school ervoor staat, vond coördinator Maartje Wonders. Dus vroeg zij aan haar collega’s: wat vinden jullie ervan als we gaan voor ‘goed’? “We gaan dat als team echt samen aan”, onderstreept Maartje.

Met het team ‘de hei op’

Maartje vulde de zelfevaluatie in en besprak het concept met het managementteam, de commissie van begeleiding (die zicht houdt op de ontwikkeling van leerlingen in de school, red.) en natuurlijk met het team.

“Op een fijne locatie buiten school hebben we uitgebreid besproken waar we nu staan en maakten we de zelfevaluatie nog scherper. Iedereen kon meedenken. Superbelangrijk, want het zijn de leerkrachten die die kwaliteit elke dag uitvoeren. Zij zijn de spin in ’t web. Hun motivatie en bevlogenheid zie je terug.” De zelfevaluatiebijeenkomst benadrukte dat alleen maar. “Als team zijn wij sámen verantwoordelijk voor alle kinderen en ook voor onze kwaliteit.”

Bij de zelfevaluatie draaide het zeker niet alleen om ‘harde data’. “We hebben bijvoorbeeld ook gevraagd: in hoeverre ervaar je als medewerker dienend leiderschap? Is er voldoende ondersteuning, zodat jij elke dag alles uit de leerlingen kunt halen?”

Trots!

Het team zette afgelopen tijd in op vakgebied-overstijgende leerdoelen en richtte expertgroepen in. Daarin kan ieder doen waar hij of zij goed in is en kan zijn of haar talent dus laten zien. “Die manier van werken bevalt goed, we mogen volgens mij trots zijn op wat we doen.”
Mooi als dat begin november bevestigd wordt tijdens de externe audit en later tijdens het inspectiebezoek, vindt Maartje. “Zo niet, dan weten we wat we nog te doen hebben. Ik denk dat je echt niet alles perfect hoeft te doen, als je maar weet wát je nog te doen hebt.”

Sanne Dijcks van De Spoorzoeker in Roermond.
De Spoorzoeker kreeg een goed: kwaliteit leeft op de werkvloer

Een goede beoordeling is de kroon op het werk van het team dat die méér dan verdient, vindt coördinator Sanne Dijcks van De Spoorzoeker in Roermond. Het inspectiebezoek vond medio oktober plaats en het team was méér dan voorbereid.

Geen papieren plannen of dikke rapporten: kwaliteit moet leven op de werkvloer, vindt Sanne. Vanuit die gedachte maakte zij het schoolplan en het jaarplan visueel – via aansprekende posters met tekeningen werden de doelen waaraan het team wil werken zichtbaar en concreet. Dat werkte prima, dus verbeeldde Sanne ook de zelfevaluatie en de goed-aanvraag, die zij ook voorzag van foto’s uit de dagelijkse onderwijspraktijk.

Kwaliteit concreet maken

“Die visuele aanpak sprak de onderwijsinspecteur aan”, lacht Sanne. Al is die manier van werken natuurlijk vooral voor het team zelf bedoeld. “Een ‘kwaliteitsgebied’ waarover het inspectiekader spreekt, zegt een leerkracht misschien niet meteen iets”, legt Sanne uit. “Maar als je vraagt: hoe werken wij samen in ons team en waaraan zie je dat? Welke beelden heb je daarbij? Dan gaat het veel meer leven.”

Ambitiegericht werken als basis

De Spoorzoeker was binnen Aloysius voorloper in ambitiegericht werken en dat stimuleerde het kwaliteitsdenken in het team enorm. “Je bent op basis van onderwijsresultaten op leerkracht-, groeps- en schoolniveau in gesprek over kwaliteit”, legt Sanne uit. De bijbehorende klassenconsultaties en feedbackgesprekken zijn ook ingeburgerd in het team, net als gesprekken over leerkrachtgedrag. “Het draait om het hart van goed onderwijs”, vat Sanne samen. En dan is ‘kwaliteit’ niet iets extra’s, maar juist de kern van de zaak.

Ambitiegericht werken

De Spoorzoeker was binnen Aloysius voorloper in ambitiegericht werken en dat stimuleerde het kwaliteitsdenken in het team enorm. “Je bent op basis van onderwijsresultaten op leerkracht-, groeps- en schoolniveau in gesprek over kwaliteit”, legt Sanne uit. De bijbehorende klassenconsultaties en feedbackgesprekken zijn ook ingeburgerd in het team, net als gesprekken over leerkrachtgedrag. “Het draait om het hart van goed onderwijs”, vat Sanne samen. En dan is ‘kwaliteit’ niet iets extra’s, maar juist de kern van de zaak.

Spannend ...

Natuurlijk: spannend was het bezoek van de onderwijsinspecteur wel. “Gelukkig leverde het bezoek echt de waardering op die ik iedereen in het team gun”, benadrukt Sanne.

Thomas Hahn en Mandy Stollman van de Latasteschool in Horn.
Totale kwaliteit in beeld

De Latasteschool voerde een aantal jaren het predicaat ‘excellent’, maar als je het coördinatoren Mandy Stollman en Thomas Hahn vraagt, hechten zij meer waarde aan de goed-aanvraag die zij als Lataste-team doen. “Je kunt als school op een aantal onderdelen excellent zijn”, licht Thomas toe, “maar een ‘goed’ zegt meer over de samenhang in je totale kwaliteit.”

Thomas en Mandy schreven als voorbereiding op het inspectiebezoek de zelfevaluatie. Een bureaucratische oefening? Nee, zeggen ze stellig. “We konden er alles waarmee we bezig zijn in kwijt”, verwoordt Thomas. “Het gaat om zinnige dingen.”

Tijdens een zelfevaluatiebijeenkomst met het team, reageerden alle collega’s op het concept. “Leuk, omdat je ook stilstaat bij wat je allemaal al doet en wat goed gaat. Zo normaal is dat allemaal niet”, vindt Thomas.

Leerkrachten vulden het zelfevaluatieconcept aan - bijvoorbeeld met de mooie stappen die de onderbouw zette om het schrijfonderwijs te verbeteren. “We hebben ook een filmpje toegevoegd: onze leerlingen geven een rondleiding door de school en vertellen wat we doen”, vertelt Mandy.

Externe audit: welkome frisse blik

Begin november ontvangt de Latasteschool externe auditoren. Zo’n frisse blik is van harte welkom. Mandy: “We zijn als team aan de slag gegaan met verbeterpunten uit het vorige inspectiebezoek en hebben de auditoren gevraagd om juist dáárnaar te kijken. Hoe doen we het nu?”

Andere focuspunten voor de externe audit: het nieuwe onderwijsconcept Positief in Balans en de stappen die zijn gezet met ambitiegericht werken. “Kinderen gaan vooruit, de effectiviteit van ons onderwijs is verbeterd”, merkt Mandy.

Dagelijkse kwaliteit

Door juist mét het team te verbeteren, gaat kwaliteit leven, merken Mandy en Thomas. En dat gebeurt juist in de dagelijkse praktijk. “We organiseren nu op vaste tijden feedbackmomenten met het team”, vertelt Mandy. “Zo hebben we op verzoek van collega’s elementen uit ons nieuwe onderwijsconcept vast ingeroosterd.” En dat inspectiebezoek? Mandy: “Collega’s staan heel open voor klassenbezoeken. We doen straks niets anders dan normaal. Wij kijken ernaar uit!”

Goed-aanvraag: hoe gaat dat?

Hoe ziet een voorbereidingstraject op een goed-aanvraag eruit?

1 Kick-off - directeur en management van de school, Onderwijskwaliteit en een externe adviseur van CKMZ*: welk doel heeft de zelfevaluatie? In het geval van deze drie scholen gaat het om de goed-aanvraag, bij andere scholen kan het ook om basiskwaliteit gaan.

2 Startgesprek (deel) team - uitleg en training over het traject en de aanpak

3 Zelfevaluatie - het team kijkt naar onderwijskwaliteit op basis van het toezichtkader dat de Inspectie van het Onderwijs hanteert: wat zijn sterke punten en wat zijn ontwikkelpunten? Het gaat niet alleen om meetbare kwaliteit, maar ook om merkbare kwaliteit – bijvoorbeeld: hoe is onze samenwerkingscultuur?

4 Dialooggesprekken – op basis van thema’s die uit de zelfevaluatie naar voren komen, gaan teamleden met elkaar in gesprek over verdere verbetering of versterking van het onderwijs.

5 Audits - de uitkomst van de zelfevaluatie wordt meegenomen in komende audits – voordat de Inspectie van het Onderwijs langskomt, is er op deze drie scholen ook een audit die door externe auditoren wordt uitgevoerd.

6 Inspectiebezoek - de inspectie komt na beoordeling van de goed-aanvraag kijken op school en laat het oordeel na een aantal weken horen.

Kwaliteitszorg 2.0

Aloysius is een cultuurgestuurde organisatie waar visie, missie, onderwijsvisie en kernwaarden leidend zijn voor hoe wij werken. Onze strategische koers geeft richting voor wat wij doen. Hierbij past geen kwaliteitscultuur van ‘lijstjes afvinken’, wél een waarderende aanpak waarbij het draait om het goede gesprek over kwaliteit.

De stafafdeling Onderwijskwaliteit van onze stichting ondersteunt scholen bij het vormgeven van hun kwaliteitscyclus.

Om ervaring op te doen met ‘Kwaliteitzorg 2.0’ – een meer waarderende aanpak – doen twaalf Aloysiusscholen mee met een pilot. Ter voorbereiding op hun goed-aanvraag haakten ook De Spoorzoeker, de Latasteschool en de Widdonckschool aan.

Anders auditen

Auditoren zijn/worden getraind in ‘anders auditen’ en in het voeren van dialooggesprekken. Alle schooldirecteuren in onze sector gaan ook een auditortraining volgen in 2021. Ook nodigen we externe partners uit om bij ons te komen auditen, van die frisse blik kunnen we weer veel leren.

Anders beoordelen

Schooldirecteuren leggen in gesprekken met hun sectordirecteur verantwoording af over de uitvoering van hun jaarplan. Hoe gaat het met de uitvoering van de koers? Met de dagelijkse gang van zaken op school? Een meer ontwikkelingsgericht en waarderend gesprek dus, dat vanaf najaar 2020 gevoerd wordt.

 

[header]
auteur Anne-Marie Veldkamp
fotografie Maartje van Berkel
eerder verschenen Sterk onderwijs voor een betekenisvolle toekomst najaar 2021
relevante categorieën koers, kwaliteit

Aloysius Stichting sector Zuid

Kerkstraat 3

6085 AX Horn
Tel: 0475 583 242

sectorbureauzuid@aloysiusstichting.nl